Tekerlekli Sandalye

Tekerlekli sandalye, yürüme yeteneğini kısmen veya tamamen kaybetmiş ya da hareket etmekte ciddi güçlük çeken kişilerin bağımsız veya bir refakatçi yardımıyla hareket edebilmesini sağlayan, tekerlekli bir oturma ve taşıma cihazıdır. Sadece bir ulaşım aracı değil, kullanıcının günlük yaşama katılımını, bağımsızlığını ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen temel bir yardımcı cihazdır. Doğru seçilmiş bir tekerlekli sandalye, kullanıcının doğru oturuşunu destekleyerek sağlığını korur ve çevresiyle etkileşim kurmasını kolaylaştırır.

Tekerlekli Sandalye Çeşitleri

Tekerlekli sandalyeler, kullanım amacına ve kullanıcının ihtiyacına göre geniş bir yelpazede sunulur:

• Manuel Tekerlekli Sandalye: Kullanıcının kendi kollarıyla ittiği büyük arka tekerleklere sahip ya da bir refakatçi tarafından itilen modeldir. Hafif, katlanabilir ve ekonomiktir.
• Akülü Tekerlekli Sandalye: Joystick veya özel kumanda ile kontrol edilen, motorla hareket eden modeldir. Kol gücü yetersiz kullanıcılar için bağımsızlık sağlar.
• Transfer (Refakatçi) Sandalyesi: Dört küçük tekerlekli, hafif, yalnızca itilerek kullanılan, kısa mesafe taşımalar için tasarlanan modeldir.
• Aktif/Sportif Tekerlekli Sandalye: Bağımsız ve aktif kullanıcılar için ultra hafif, manevra kabiliyeti yüksek modellerdir.
• Bariatrik Tekerlekli Sandalye: Daha kilolu kullanıcılar için güçlendirilmiş çerçeve ve geniş oturağa sahip yüksek kapasiteli modeller.
• Pediatrik, Çocuk Tekerlekli Sandalye: Çocukların büyümesine uyum sağlayan, ayarlanabilir özel modeller.
• Postür Destekli Sandalye: Baş, gövde ve pelvis desteği gerektiren ağır durumlar için konumlandırma sistemli modeller.
• Klozetli Tekerlekli Sandalye: Tuvalet ihtiyacını karşılamak için altında hazne bulunan çok işlevli modeller.

Henüz tekerlekli sandalye kullanım yaşına gelmemiş, hareket veya postür desteğine ihtiyaç duyan bebeklerde ise engelli bebek arabası modelleri, benzer konfor ve destek ihtiyaçlarını karşılayabilecek alternatif ürünler arasında değerlendirilebilir.

Tekerlekli Sandalye Teknik Özellikler 

Sandalyenin yere temas eden ve hareketi sağlayan büyük arka tekerlekler ile yön vermeyi kolaylaştıran küçük ön kastor tekerlekleri vardır. Kullanıcının kendi kollarıyla ittiği büyük tekerleklerin dışındaki el çemberi (handrim), manuel itme için kullanılır. Antitip tekerlekleri, sandalyenin geriye devrilmesini önleyen güvenlik parçalarıdır. Oturma genişliği ve derinliği, kullanıcının bedenine göre belirlenen kritik ölçülerdir. Postür kontrolü, vücut duruşunun desteklenmesini ifade eder. Tilt-in-space, oturma açısını koruyarak tüm gövdeyi yatırma özelliğidir. Yana açılabilen swing-away ayak desteği ve kaldırılabilen kolçaklar ise transferi kolaylaştırır.

Tekerlekli Sandalye Kullanım Süresi

Tekerlekli sandalyenin kullanımı iki açıdan değerlendirilir. Cihazın fiziksel ömrü, kaliteli alüminyum veya çelik çerçeveli modellerde uzun yıllardır; düzenli bakımla bu süre daha da uzar. Tekerlek, lastik, döşeme ve akülü modellerde batarya gibi parçalar zamanla yıpranır ve değiştirilebilir. Kullanıcının kullanım süresi ise duruma göre değişir. Geçici bir yaralanma veya ameliyat sonrası iyileşme döneminde sandalye kısa süreli kullanılabilirken, kalıcı hareket kısıtlılığı durumlarında uzun yıllar boyunca kullanılır. Özellikle çocuklarda büyüme nedeniyle, kalıcı kullanıcılarda ise durumdaki değişiklikler nedeniyle sandalyenin periyodik olarak yeniden değerlendirilmesi önerilir.

Tekerlekli Sandalye Neden Kullanılır?

Tekerlekli sandalye, hareket kısıtlılığına yol açan çok çeşitli durumlarda gereklidir:

• Omurilik yaralanmaları sonucu oluşan felç durumları
• İnme (felç) sonrası hareket kaybı
• Serebral palsi, kas distrofisi gibi nörolojik ve kas hastalıkları
• Amputasyon (uzuv kaybı) durumları
• İleri yaş ve buna bağlı genel güçsüzlük
• Ortopedik durumlar ve ameliyat sonrası geçici hareket kısıtlılığı
• Kronik hastalıklar nedeniyle uzun mesafe yürüyemeyen kişiler
• Geçici yaralanmalar sonrası taşınma ihtiyacı

Tekerlekli sandalye, yürüyemeyen veya yürümekte ciddi zorluk çeken kişilerin bağımsızlığını korumasını, sosyal yaşama katılmasını ve günlük aktivitelerini sürdürmesini sağladığı için temel bir ihtiyaçtır.

Tekerlekli Sandalye Markaları

Türkiye pazarında ve uluslararası alanda çeşitli markalar tekerlekli sandalye üretmektedir. Marka ve model seçimi, kullanıcının ihtiyacına (manuel, akülü, aktif, pediatrik vb.), kilosuna, kullanım sıklığına ve bütçesine göre değişir. Güncel marka, model karşılaştırması ve fiyat bilgisi için medikal ürün satıcılarının kataloglarını veya çevrimiçi mağazalarını inceleyebilirsiniz. Satın alma öncesinde garanti, servis desteği, yedek parça temini ve ayarlanabilirlik gibi konuları sorgulamak faydalıdır.

İşte tekerlekli sandalye markalarından bazıları:

• Scuba tekerlekli sandalye,
• Robooter tekerlekli sandalye,
• Poylin tekerlekli sandalye.

Tekerlekli Sandalye Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Tekerlekli sandalye, kullanıcının gününün büyük bölümünü geçirdiği ve sağlığını doğrudan etkileyen bir cihazdır. Doğru seçim ve doğru kullanım, hem konforu hem de uzun vadeli sağlığı belirler. Aşağıda dikkat edilmesi gereken temel konuları bulabilirsiniz.

• Doğru ölçü her şeyin temelidir. Oturma genişliği, derinliği ve sırt yüksekliği kullanıcının bedenine tam uymalıdır. Yanlış ölçü, basınç yaralarına ve duruş bozukluklarına yol açar; bu ölçüler mutlaka bir uzman tarafından belirlenmelidir.
• Postür desteğini ihmal etmeyin. Özellikle gövde kontrolü zayıf kullanıcılarda yetersiz destek, zamanla omurga eğriliği ve kalıcı duruş bozukluğu geliştirebilir. Destek seviyesi kullanıcının ihtiyacına göre seçilmelidir.
• Basınç yaralarına karşı önlem alın. Uzun süre oturan kullanıcılarda pozisyon düzenli değiştirilmeli, gerekiyorsa basınç önleyici medikal oturma minderi kullanılmalıdır.
• Güvenlik donanımlarını kontrol edin. Fren sistemi, antitip tekerlekleri ve transferi kolaylaştıran kolçak/ayak desteklerinin sağlam ve düzgün çalıştığından emin olun.
• Kullanım ortamını göz önünde bulundurun. Ev içi, dış mekân veya uzun mesafe kullanımına göre uygun model (manuel, katlanabilir veya akülü) değişir. Kapı genişlikleri ve eşikler de dikkate alınmalıdır.
• Düzenli bakımı aksatmayın. Lastik, fren ve tekerlekleri periyodik kontrol edin; akülü modellerde bataryayı doğru şarj edin.
• Doğru seçim için uzmana danışın. Bir fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı, fizyoterapist veya ergoterapist, kullanıcının durumuna en uygun sandalyeyi belirler. Bu konuda Medikal BDK uzman desteği ve danışmanlık sağlayabilir. Ayrıca SGK'nın belirli koşullarda geri ödeme sağlayabileceğini, güncel koşulları kurumunuzdan teyit etmenizi unutmayın.

Tüm bu konular göz önüne alındığında, tekerlekli sandalye seçiminin mutlaka bir uzman desteğiyle yapılması gerektiği açıktır. Bir fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı, fizyoterapist veya ergoterapist, kullanıcının durumunu ve bedenini değerlendirerek doğru ölçü, doğru model ve gerekli destek seviyesini belirler. Bu konuda Medikal BDK uzman desteği ve danışmanlık sağlayarak, kullanıcının ihtiyacına en uygun tekerlekli sandalyeyi seçmenizde size yol gösterebilir. Ayrıca Türkiye'de belirli koşulların sağlanması durumunda Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tekerlekli sandalye dahil tıbbi cihazlar için geri ödeme sağlayabileceğini unutmayın; güncel koşulları ve gerekli belgeleri kurumunuzdan teyit etmeniz, maliyet açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.